|
Grzyby zgodnie z
najnowszymi poglądami na systematykę organizmów żywych są wydzielane
w oddzielną od zwierząt i roślin grupę o randze królestwa. Grzyby są
grupą bardzo różnorodną, obejmującą organizmy jednokomórkowe (np.
drożdże), pleśnie, grzyby kapeluszowe i inne o miękkich owocnikach
po wieloletnie, twarde, nadrzewne owocniki - tak zwane huby. Osobną
grupą grzybów, także dość popularnie występującą w Puszczy
Białowieskiej są śluzowce.
Do
królestwa grzybów zgodnie z obecnie obowiązującą systematyką należą
również porosty - organizmy powstałe z połączenia glonu i grzyba w
jeden symbiotyczny twór. W tym związku glony są odpowiedzialne za
fotosyntezę, a więc dostarczanie węglowodanów, natomiast grzyby
pobierają z podłoża sole mineralne i stanowią "szkielet" tego tworu.
W
Puszczy Białowieskiej zachowało się niespotykane wprost bogactwo i
różnorodność porostów (aktualnie występuje tu 400 gatunków).
Reprezentowane są chyba wszystkie typy ekologiczne porostów: od
najmniej licznych porostów naskalnych, poprzez gatunki związane z
martwym drewnem i rosnące na glebie, po gatunki epifityczne
(nadrzewne). Niestety ze względu na zanieczyszczenia atmosferyczne
najbardziej wrażliwe gatunki porostów już zanikły lub zanikają. W
stosunku do danych historycznych, w ostatnich latach nie udało się
potwierdzić obecności w Puszczy Białowieskiej 58 gatunków porostów
wcześniej z tego kompleksu leśnego wykazywanych. Do najbardziej
wrażliwych na zanieczyszczenia atmosferyczne należą rzadko obecnie
występujące porosty krzaczkowate. Nieco mniej czułe są bardzo
jeszcze popularne porosty listkowate porastające całe pnie drzew.
Najmniej czułe i również bardzo rozpowszechnione są porosty
skorupiaste i proszkowate.
Większość
grzybów kapeluszowych wytwarza miękkie, często nadające się do
konsumpcji owocniki, dzięki czemu są one bardzo szeroko znane. Wielu
ludzi uważa je za typowych przedstawicieli grzybów. Wbrew temu
poglądowi są one jedną z najmniej licznych, a więc mało
reprezentatywną grupą wewnątrz tego królestwa. Grzyby kapeluszowe
nie stanowią jednorodnej grupy organizmów także pod względem
systematycznym. Zwykle grzyby kapeluszowe dzieli się na dwie
podgrupy: grzyby kapeluszowe rurkowe (borowik szlachetny, maślak,
koźlarze, goryczak żółciowy) i grzyby kapeluszowe blaszkowe
(muchomor, czubajka kania, opieńka miodowa). Oprócz nich jest też
wiele innych grzybów o miękkich owocnikach, których kształt nieraz
zupełnie grzyba nie przypomina (pięknoróg lepki, gałęziaki itp.).
Niektóre z nich były w przeszłości zbierane i spożywane: szmaciak
gałęzisty, soplówka koralowa czy smardz. Obecnie, ze względu na
rzadkość występowania, gatunki te są objęte ochroną prawną.
Grzyby wytwarzające
twarde, silnie schitynizowane owocniki o konsolowatym kształcie
określa się zwyczajowo mianem hub. Większość z nich jest przez
przeciętnego człowieka nie rozpoznawana i postrzegana jako zupełnie
nieużyteczne. Nasi nieodlegli przodkowie (w wielu regionach Polski
jeszcze kilkadziesiąt lat temu) znali i używali co najmniej jedną
hubę - czyreń ogniowy. Służyła im ona do wytwarzania "hubki" -
łatwopalnego materiału wchodzącego obok krzemienia i kawałka metalu
w skład zestawu do krzesania ognia. W Puszczy Białowieskiej bartnicy
używali innej huby, gmatwka dębowego, do podkurzania pszczół w
trakcie podbierania miodu.
Jeśli
przyjrzeć się bliżej "hubom" to okaże się, że nie wszystkie są
twarde. Niektóre mogą być nawet jadane, choć z reguły jedynie w
młodym wieku - na przykład żółciak siarkowy czy ozorek dębowy.
Pewnego rodzaju ciekawostką jest pachnąca anyżem niszczyca pachnąca
- huba związana z martwym drewnem świerkowym. |
